اضافه تشبیهی

دانش آموزان عزیز در سال های پیش با آرایه ی تشبیه و ارکان آن آشنا شدیم و فهمیدیم که اگر جمله ی زبانی را با زیور ارایه های ادبی بیاراییم کلام زیبا و به عبارت دیگر ادبی می گردد لذا عبارتی که دارای آرایه ی تشبیه است زیباتر از جمله زبانی است برای مثال عبارت:«دانش اندر دل چراغ روشن است» زیباتر از عبارت«انسان با دانش آگاه می شود» می باشد حال اگر همین تشبیه را کوتاه تر بیان کنیم یعنی رکن چهارم و سوم آن را حذف نماییم بر زیبایی عبارت افزوده خواهد شد به این صورت:چراغٍ دانش.

به اینگونه تشبیه تشبیه بلیغ می گویند.اگر دو طرف تشبیه «مشبه و مشبه به»را به صورت یک ترکیب اضافی «مضاف و مضاف الیه»بیاوریم به ان اضافه ی تشبیهی یا تشبیه بلیغ اضافی می گویند.

مثال:توفانٍ غم:غم مثل توفان است/دریای غم ساحل ندارد:غم مثل دریاست.

نکته:در اکثر اضافه های تشبیهی رکن اوّل(مشبه) در جای مضاف الیه و رکن دوم(مشبه به)در جایگاه مضاف  می اید.در مثال بالا اگر توجه نمایید غم(مشبه) و توفان(مشبه به) می باشند و در ترکیب «توفانٍ غم» غم(مضاف الیه)وتوفان(مضاف) هست.برای امتحان درستی تشبیه بین دو کلمه «مانند»بیاورید و ببینید آیا تشبیهی وجود دارد یا نه.غم مانند توفان است.

اکنون در اشعار زیر تشبیه های اضافی را مشخّص کنید.

-رشته صبرم به مقراض غمت ببریده شد/همچنان در آتش مهر تو سوزانم چو شمع

-در آسمان سینه ی من ابر بغض خفت/صحرای دل بهانه ی باران گرفته است

-از سپهر رخت ستاره ی اشک/می دمد با تلاوت قرآن